Vastlopen op je werk rond je 45e? Het ligt niet aan jou

Leestijd 6 min

Ze zit tegenover me in de spreekkamer en zegt: "Ik snap het niet. Ik doe dit werk al jaren, maar het lukt me gewoon niet meer." Ze vergeet dingen, twijfelt aan beslissingen die ze vroeger zonder nadenken nam en komt 's avonds uitgeput thuis. Ze vraagt zich af of ze haar werk nog wel aankan.

Dit gesprek heb ik vaak. Met vrouwen die al jaren goed functioneren, verantwoordelijkheid dragen en er altijd voor iedereen staan. En die ineens het gevoel hebben dat ze tekortschieten.

Wat ik ze dan vertel: het ligt niet aan jou. Je lijf maakt een veranderfase door. Net zoals in de puberteit onze hormonen werden aangemaakt, worden nu langzaamaan je hormonen afgebouwd. 

Wat er gebeurt, zonder dat je het doorhebt

Rond je 40e of 45e begint voor veel vrouwen de perimenopauze. Je hormonen gaan schommelen, en dat merk je niet alleen aan je cyclus. Oestrogeen en progesteron hebben ook invloed op je hersenen, je slaap en je stemming. Precies de dingen die je nodig hebt om goed te werken.

Wat je dan op je werk merkt:

• Je kunt je minder goed concentreren. Je leest een mail drie keer en weet nog niet wat erin staat.
• Je vergeet dingen. Afspraken, namen, dat ene woord dat op het puntje van je tong ligt.
• Je bent sneller moe. Vaak omdat je 's nachts wakker ligt, zonder dat je doorhebt hoeveel dat scheelt.
• Je bent sneller geïrriteerd. Een opmerking van een collega raakt je harder dan vroeger.
• Je twijfelt aan jezelf. Je stelt beslissingen uit of controleert je werk twee keer.
• Je voelt meer spanning. Een presentatie of een lastig gesprek, waar je vroeger je hand niet voor omdraaide, geeft je nu hartkloppingen en onrust.
• Je cyclus wordt onvoorspelbaar. Je menstruatie komt eerder of later, en is soms veel heftiger.
• Je hebt last van opvliegers. Liefst tijdens een overleg.
• Je spieren en gewrichten doen meer pijn. Oestrogeen helpt je gewrichten soepel te houden en je spieren te herstellen. Als dat daalt, merk je dat vooral bij fysiek werk. Ik spreek bijvoorbeeld kapsters die rond hun 50e overwegen hun salon te verkopen, omdat hun schouders, handen en rug het na een dag staan en knippen niet meer volhouden. Hetzelfde zie ik bij vrouwen in de zorg, de schoonmaak of het onderwijs.

Omdat deze klachten geleidelijk komen, leg je de link met je hormonen vaak niet. Je denkt dat het stress is, drukte, of dat je gewoon minder goed bent geworden in je werk.

Meer spanning bij een presentatie

Veel vrouwen schrikken ervan dat ze ineens zenuwachtig worden voor dingen die ze al jaren doen. Een presentatie, een vergadering waar je iets moet inbrengen, een gesprek met je leidinggevende. Je hart gaat tekeer, je hoofd wordt leeg en je bent bang dat je de draad kwijtraakt.

Dat heeft een verklaring. Progesteron heeft een kalmerend effect op je hersenen. In de perimenopauze daalt dat hormoon vaak als eerste. Je stresssysteem slaat daardoor sneller aan, en je voelt spanning eerder en heftiger. Het is dus niet zo dat je onzeker bent geworden. Je lichaam reageert anders op spanning dan vroeger.

Heftig bloedverlies op je werk

Een onderwerp waar bijna niemand over praat, maar dat veel vrouwen op hun werk bezighoudt: heftiger bloedverlies. In de perimenopauze kan je menstruatie ineens veel zwaarder worden, en ook minder goed te voorspellen.

Dat is op je werk echt vervelend. Je zit in een lange vergadering en durft niet op te staan. Je bent bang dat je doorlekt. Je neemt een extra set kleding mee, of je plant je werk om je menstruatie heen. Dat kost veel energie, en het is iets waar je niet makkelijk over begint bij je collega's.

Daarbij komt dat veel bloedverlies kan leiden tot een ijzertekort. En een ijzertekort maakt je moe, kortademig en minder scherp. Zo versterken de klachten elkaar.

Heb je last van heel heftig bloedverlies? Ga dan zeker naar je huisarts. Er zijn goede behandelingen voor, en het is belangrijk om andere oorzaken uit te sluiten.

Waarom zoveel vrouwen blijven doorgaan

In de huisartsenzorg heb ik jarenlang gezien hoe vrouwen doorgaan tot het echt niet meer gaat. Ze zijn gewend om te zorgen: voor hun gezin, voor hun collega's, voor hun ouders. Aan zichzelf komen ze pas als laatste toe.

Daar komt bij dat er op de werkvloer nog weinig over de overgang wordt gepraat. Je wilt niet zwak overkomen, of het gevoel hebben dat je je 'aanstelt'. Dus je bijt door. Maar doorbijten zonder te weten wat er speelt, kost je uiteindelijk meer energie. En soms loop je vast, met uitval als gevolg.

Dat is zonde, want er is juist veel aan te doen.

Wat kun je zelf doen?

1. Leg de link.
Houd een paar weken bij hoe je slaapt, hoe je je voelt en wanneer je menstrueert. Vaak zie je dan dat je slechte dagen niet willekeurig zijn. Dat alleen al geeft rust: je bent niet minder goed geworden, je lichaam verandert.

2. Begin bij je slaap.
Slecht slapen is vaak de grootste boosdoener achter concentratieproblemen en prikkelbaarheid. Kijk wat je 's avonds rustiger maakt, en bespreek het als je al langere tijd slecht slaapt.

3. Houd je bloedsuiker stabiel.
Een ontbijt met eiwit en een goede lunch voorkomen de middagdip. Een stabiele bloedsuiker helpt ook om je minder onrustig te voelen. (Lees meer in mijn artikel over bloedsuiker en hormonen.)

4. Bereid je voor op spannende momenten.
Plan een presentatie of belangrijk gesprek als het kan niet op een dag waarvan je weet dat die lastig is. Eet vooraf iets met eiwit, drink niet te veel koffie en neem even een paar minuten om rustig adem te halen. Een paar keer langzaam uitademen helpt je lichaam om uit de stressstand te komen.

5. Wees praktisch voorbereid op je menstruatie.
Houd altijd een voorraadje bij je, en eventueel een extra set kleding op je werk. Het klinkt eenvoudig, maar het neemt veel spanning weg. Laat bij heftig bloedverlies ook je ijzer controleren.

6. Werk slimmer, niet harder.
Plan werk dat veel focus vraagt op het moment dat je je het scherpst voelt. Werk met lijstjes, zet dingen direct in je agenda en neem echte pauzes. Geen gesprek over het werk en ga even lekker wandelen. Dat is geen zwakte, het is gewoon goed voor jezelf zorgen.

7. Maak het bespreekbaar.
Je hoeft niet je hele verhaal te vertellen. Maar een eerlijk gesprek met je leidinggevende over wat je nodig hebt kan veel schelen. Denk aan een ventilator, wat flexibiliteit in je werktijden, pauzes tijdens lange vergaderingen of een werkplek dicht bij het toilet.

8. Schakel de bedrijfsarts in.
Merk je dat je werk er echt onder lijdt? Dan kan de bedrijfsarts met je meedenken over aanpassingen, nog voordat je uitvalt.

Wanneer naar de huisarts?

Ga naar je huisarts bij heel heftig bloedverlies, bloedverlies tussen je menstruaties door, of hartkloppingen die aanhouden. Ook als je twijfelt of je klachten door je hormonen komen, is het goed om langs te gaan. Vermoeidheid en concentratieproblemen kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals je schildklier, bloedarmoede of een somberheid die meer aandacht nodig heeft.

Hoe ik je kan helpen

Ik zie in mijn praktijk veel vrouwen die op hun werk vastlopen. Samen kijken we naar je klachten, eventueel naar je hormonen via bloedonderzoek, en naar wat voeding, slaap en leefstijl voor jou kunnen doen. Zodat je weer grip krijgt, op je werk en daarbuiten. Altijd in goed overleg met je huisarts of bedrijfsarts.

Plan jouw intake →

Ben je werkgever of HR-professional en wil je dit onderwerp bespreekbaar maken in jouw organisatie? Lees meer op mijn pagina voor werkgevers.