Leestijd 6 min
Waarom voel je je op sommige dagen energiek en gefocust, terwijl je op andere dagen nauwelijks vooruitkomt? Waarom heb je de ene week zin om af te spreken, en wil je de week erna het liefst onder een dekentje op de bank?
Veel vrouwen denken dat hun cyclus alleen over hun menstruatie gaat. Maar je hormonen veranderen de hele maand door. En die veranderingen hebben invloed op je energie, je stemming, je slaap en zelfs je honger.
Als je weet wat er gebeurt, ga je jezelf beter begrijpen. En kun je er slimmer mee omgaan, thuis en op je werk.
Je cyclus in vier fases
Een cyclus duurt gemiddeld zo'n 28 dagen, maar alles tussen de 21 en 35 dagen is normaal. Dag 1 is de eerste dag van je menstruatie. Grofweg kun je je cyclus in vier fases verdelen.
1. Je menstruatie (ongeveer dag 1 tot 5)
Je oestrogeen en progesteron zijn op hun laagst. Veel vrouwen hebben dan minder energie en meer behoefte aan rust. Door het bloedverlies kun je je ook wat vermoeider voelen.
2. Na je menstruatie (ongeveer dag 6 tot 13)
Je oestrogeen stijgt. Dit is voor veel vrouwen de fijnste fase: je hebt meer energie, je kunt je beter concentreren en je voelt je vaak optimistischer. Je lichaam gaat in deze fase ook wat makkelijker om met koolhydraten.
3. Je eisprong (rond dag 14)
Je oestrogeen piekt, en ook je testosteron stijgt even. Veel vrouwen voelen zich nu sociaal, zelfverzekerd en goed in hun vel. Een fijn moment voor een lastig gesprek of een presentatie.
4. Na je eisprong (ongeveer dag 15 tot 28)
Nu stijgt je progesteron. Dat is een hormoon met een rustgevend effect. In de eerste helft van deze fase voel je je vaak kalm en stabiel. Je lichaam verbruikt iets meer energie, dus het is heel normaal dat je meer honger hebt.
In de laatste dagen voor je menstruatie dalen je oestrogeen en progesteron weer. Dan kunnen klachten ontstaan zoals prikkelbaarheid, somberheid, slecht slapen, gevoelige borsten, een opgeblazen buik en trek in zoet. Dit zijn de bekende PMS-klachten.
Iedere vrouw is anders
Dit is een algemeen beeld. Niet iedere vrouw merkt deze fases even sterk, en niet iedere cyclus is hetzelfde. Stress, slecht slapen, ziekte of reizen kunnen je cyclus flink beïnvloeden.
Gebruik je de pil of een hormoonspiraal? Dan heb je geen natuurlijke cyclus zoals hierboven beschreven, omdat je hormonen van buitenaf worden geregeld.
Je ziet op social media soms strakke schema's over wat je in welke fase precies moet eten, sporten of doen. Daar ben ik voorzichtig mee, want het wetenschappelijk bewijs daarvoor is nog beperkt. Waar ik wel in geloof: je eigen patroon leren kennen, en daar rekening mee houden.
Wat kun je ermee?
1. Houd je cyclus bij.
Noteer een paar maanden je menstruatie, je energie, je stemming en je slaap. Dat kan in een app of gewoon in een notitieboekje. Vaak zie je na twee of drie maanden een duidelijk patroon.
2. Plan slim waar het kan.
Weet je dat je in de week na je menstruatie de meeste energie hebt? Plan dan daar je drukke of belangrijke afspraken. En houd de dagen voor je menstruatie wat rustiger, als dat lukt.
3. Geef je lichaam wat het nodig heeft.
Meer honger in de tweede helft van je cyclus is normaal. Eet dan een voedzame maaltijd met genoeg eiwit, vezels en gezonde vetten. Dat helpt ook tegen de trek in zoet. (Lees meer in mijn artikel over bloedsuiker en hormonen.)
4. Wees mild voor jezelf.
Heb je een dag waarop het minder gaat? Dat ligt niet aan je doorzettingsvermogen. Je lichaam werkt nu eenmaal niet elke dag hetzelfde.
Wanneer naar de huisarts?
Een cyclus hoort niet veel pijn of ellende te geven. Ga naar je huisarts als:
- je menstruatie zo pijnlijk is dat je er niet goed door kunt functioneren
- je heel veel bloed verliest, of bloedverlies tussen je menstruaties door hebt
- je cyclus heel onregelmatig is, of je menstruatie langere tijd wegblijft
- je voor je menstruatie zo somber of prikkelbaar bent dat het je werk of relaties echt belast
Dit kunnen signalen zijn van bijvoorbeeld endometriose, PCOS of een ernstige vorm van PMS. Daar zijn goede behandelingen voor, dus het is belangrijk om hier niet mee rond te blijven lopen.
Bij PCOS speelt bloedsuiker vaak een belangrijke rol. Vanuit mijn jarenlange ervaring met insulineresistentie in de huisartsenzorg kan ik je daar met leefstijladvies bij ondersteunen, naast de behandeling van je huisarts of gynaecoloog.
En later?
Ken je je cyclus goed, dan merk je later ook sneller wanneer er iets verandert. Een cyclus die korter wordt, heftiger bloedverlies of meer klachten voor je menstruatie kunnen de eerste tekenen van de perimenopauze zijn. (Lees meer in Ben ik al in de perimenopauze?)
Hoe ik je kan helpen
Heb je veel last van je cyclus, of wil je beter begrijpen wat er in je lichaam gebeurt? Samen brengen we je klachten in kaart, eventueel met een hormoononderzoek, en kijken we wat voeding en leefstijl voor jou kunnen doen. Altijd in goed overleg met je huisarts of gynaecoloog.
Reactie plaatsen
Reacties